HEE-platform

Het Kenniscentrum ondersteunt het landelijk HEE-platform (een driemaandelijkse bijeenkomst voor uitwisseling over herstelinitiatieven) en het platform voor ervaringswerkers in Assertive Community Treatment-teams.

Een gezamenlijk project van het HEE-platform en het Kenniscentrum Phrenos is de invoering van WRAP in Nederland. Zie voor meer informatie WRAP naar buiten

Zie ook www.hee-team.nl

Herstelprogramma’s

• Herstellen Doe je Zelf
• HEE-programma
• Opleidingen voor ervaringsdeskundigen
• Onderzoek

Op basis van de aan elkaar verbonden begrippen herstel, empowerment en ervaringsdeskundigheid zijn vanuit de cliëntenbeweging eigen herstelprogramma’s ontwikkeld. De twee bekendste zijn de cursus Herstellen Doe je Zelf en het HEE-programma.


Herstellen Doe je Zelf

De cursus Herstellen Doe je Zelf is bestemd voor mensen die kort of langer geleden ernstige psychische klachten hebben gehad, maar nu een stap verder willen zetten in hun herstelproces. De cursus bestaat uit 12 bijeenkomsten van ongeveer 1,5 uur, waarin aandacht wordt gegeven aan onderwerpen als:

• rehabilitatie en herstel en wat de deelnemers daaronder verstaan
• toekomstwensen
• keuzes maken en doelen stellen
• omgaan met de buitenwereld en sociale rollen vervullen
• verwerven van steun mogelijkheden en hulpbronnen
• medezeggenschap

Centraal staan de levensgebieden wonen, werken, sociale contacten en leren. Op elk van die gebieden probeert de deelnemer vast te stellen hoe tevreden hij is, wat zijn wensen zijn en hoe hij deze kan verwerkelijken. Dit gebeurt door middel van uitwisseling en (h)erkenning van elkaars ervaringen. Ervaringskennis vormt de basis van de cursus. De cursus wordt dan ook geleid door ervaringsdeskundigen.

Herstellen Doe je zelf is in 1996 ontwikkeld door het Regionaal Service Centrum GGZ (een ondersteunend bureau van het Regionaal Patiënten- en Consumenten Platform Midden-Brabant). De cursus wordt inmiddels in het gehele land aangeboden.


HEE-programma

Het HEE-programma (HEE staat voor Herstel, Empowerment en Ervaringdeskundigheid) is een samenwerkingsproject van het Trimbos-instituut en Stichting Rehabilitatie ’92. Het programma is ontwikkeld door ervaringsdeskundigen en wordt geheel door ervaringsdeskundigen uitgevoerd. De doelstellingen van HEE zijn: a) ondersteuning van individuele herstelprocessen; b) bevorderen van maatschappelijke participatie; c) leveren van een bijdrage aan verbetering van de zorg. Hierbij richt men zich zowel op cliënten als op hulpverleners, managers en andere betrokkenen.

Het HEE-programma bestaat uit de volgende onderdelen:

• bronnen van steun bij herstel
• valkuilen die men moet vermijden
• effectief omgaan met de hulpverlening
• omgaan met vakantie

Naast deze thema’s bespreken de deelnemers wat zij in hun dagelijks leven tegenkomen en welke strategieën zij (kunnen) gebruiken om met problemen om te gaan. Deelname aan een herstelwerkgroep is niet gelimiteerd in tijd. Ook zijn er geen toelatingseisen.

De cursus Begin maken met Herstel biedt een laagdrempelige kennismaking met herstelbegrippen en werken aan het eigen herstelproces. De cursus bestaat uit vijf bijeenkomsten en wordt geleid door ervaringsdeskundige docenten.

De studiedag Herstel is bestemd voor koppels van cliënten met hun hulpverlener. Onder leiding van ervaringsdeskundige docenten maken de deelnemers kennis met het herstelconcept en trainen zij nieuwe vormen van communicatie, gebaseerd op gelijkwaardigheid, wederzijdse openheid en authenticiteit.

De themabijeenkomsten worden op locatie, bijvoorbeeld in een beschermende woonvorm, gegeven. Met bewoners van de locatie wordt gesproken over een specifiek levensterrein, zoals eenzaamheid en sociale contacten. Het thema wordt benaderd vanuit herstelprincipes. Dat wil zeggen dat de eigen strategieën om met een bepaald probleem om te gaan worden uitgewisseld en ervaringskennis wordt overgedragen door ervaringsdeskundige gespreksleiders.

De training Herstelbenadering door hulpverleners is ontwikkeld in samenwerking met de Hogeschool Utrecht. In deze training worden hulpverleners geschoold in (een eerste aanzet tot) herstelondersteunend werken. Dit gebeurt door middel van theorie-overdracht en casusbesprekingen. De training bestaat uit vier bijeenkomsten van 4 uur.

Daarnaast zijn in ontwikkeling:een workshop Empowerment, een workshop Verhalen vertellen en presenteren en een workshop Omgaan met Stemmen.

Het HEE-programma wordt inmiddels door het gehele land heen uitgevoerd in GGZ-instellingen. Instellingen kunnen het HEE-programma als traject of afzonderlijke onderdelen van het programma bestellen bij het Trimbos-instituut. Zij huren daarbij de begeleiding van de ervaringsdeskundige docenten van het HEE-team. Nadere inlichtingen zijn verkrijgbaar via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .


Opleidingen voor ervaringsdeskundigen

In de afgelopen jaren zijn verschillende cursussen en opleidingen voor (ex-)cliënten van de GGZ ontwikkeld voor het werken met ervaringsdeskundigheid.

Het Traject Opleiding Ervaringsdeskundigheid (TOED) is een post-HBO opleiding, ontwikkeld door de Fontys Hogeschool in Eindhoven, in samenwerking met het Instituut GebruikersParticipatie en Beleid. TOED bestaat uit een basiscursus en vier vervolgcursussen. In de basiscursus wordt ingegaan op het werk van de cliëntenbeweging en cliëntenparticipatie. Aan bod komen thema’s als besluitvorming, samenwerking met de hulpverlener en cliëntgestuurde projecten. Daarnaast wordt in zogenoemde portfoliobijeenkomsten ingegaan op wat deelnemers met hun ervaringsdeskundigheid kunnen gaan doen. In de vervolgcursussen kunnen cliënten zich bekwamen in kwaliteitstoetsing, het geven van trainingen, voorlichting en management. De TOED-opleidingen worden gegeven in Eindhoven en Amsterdam. Informatie over de opleiding en over financiering van deelname kunt u opvragen bij:
Fontys Centrum Zorg en Welzijn, telefoon 0877 870 133.

De BGE-opleidingen (Begeleider GGZ met Ervaringsdeskundigheid) bieden (ex-)cliënten van de GGZ een verkorte (twee jaar durende) beroepsbegeleidende leerweg voor Sociaal Pedagogisch Werker (niveau 4). Deelnemers krijgen de normale SPW-vakken onderwezen, maar ontwikkelen daarnaast ervaringsdeskundigheid door praktijkervaringen in de stage te verbinden met de eigen ervaringen in de psychiatrie. Zo leren zij ervaringskennis professioneel in te zetten. Het resultaat van de opleiding is een volwaardig SPW-diploma, met de toevoeging van ervaringsdeskundigheid als extra competentie. BGE-opleidingen worden aangeboden in Rotterdam en Haarlem. In Rotterdam bij ROC Zadkine
Opleidingencentrum Welzijn, Sport & Cultuur, Benthemstraat 15
3032 AA Rotterdam T(010) 243 34 99 F (010) 243 34 00 Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. . In Haarlem bij de Academie voor Psychiatrie, Postbus 4322 2003 EH Haarlem Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , 023 5360666.

De cursus Werken met Eigen Ervaring wordt gegeven door het Basisberaad Rijnmond en is gericht op het inzetten van ervaringen als cliënt voor de ondersteuning van anderen. De cursus leert vaardigheden die in verschillende functies kunnen worden ingezet, zoals consulentschap, voorlichting of cliëntenraadswerk. Werken met Eigen Ervaring is ontwikkeld door een groep ervaringsdeskundigen en bestaat uit 12 bijeenkomsten van 3 uur. Inlichtingen: 010 - 466 59 62 of Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Verder worden overal in het land door cliëntenplatforms en cliëntenbelangenbureaus zelf ontwikkelde cursussen voor ervaringsdeskundigen gegeven.


Onderzoek

De cursus Herstellen doe je Zelf en het HEE-programma worden op dit moment op hun effectiviteit onderzocht.

Het onderzoek naar de cursus Herstellen doe je Zelf wordt uitgevoerd door het Brabantse Kenniscentrum Zelfhulp en Ervaringsdeskundigheid, in samenwerking met TRANZO, instituut van de Universiteit van Tilburg. Op 10 plaatsen in Nederland wordt de effectiviteit van de cursus met een quasi-experimentele opzet gemeten, waarbij een startersgroep wordt vergeleken met een volggroep. Een soortgelijke opzet wordt gehanteerd in de al langer lopende studie naar de effectiviteit van het HEE-programma. Dit onderzoek vindt plaats in Maastricht, Leiden, Apeldoorn en Utrecht en bestrijkt de herstelwerkgroepen, de studiedagen en de cursus Begin Maken met Herstel. Uitkomstmaten van het HEE-onderzoek zijn identiteit (Kuhn & McPartland, 1954), vertrouwen in eigen geestkracht (Carpinello, 1995), beslissingen nemen (Rogers et al., 1997), empowerment (Boevink et al., 2005) en een gevoel van verbondenheid (Stuurmeijer, 1995).

Daarnaast heeft J.P. Wilken een literatuuronderzoek, review en meta-analyse verricht naar herstelprocessen en –factoren. Zie verder de pagina over Onderzoek.